Сабыегыз көндез йокларга яратмыймы?

Сәгать телләре 13:00га якынлашканда балалар бакчасында могҗиза була. Моннан ун минут элек кенә биредә тормыш “кайнап” тора иде... Ә хәзер ни күрик: пәрдәләр тартылган, чебен очкан тавыш та ишетелми. Сабыйлар йокыга талган...

Бүген без тәрбиячеләрнең берьюлы егерме биш “энерджайзер”ны йоклатып җибәрүе турында сөйләшербез.

Тәҗрибәле тәрбияче өчен “Тыныч сәгать” йокы бүлмәсендә түгел, ә ашханәдә үк башлана. Актив уеннардан тынычлык халәтенә күчү - ул нечкә психологик процесс.

Йокы – ул "ятарга һәм күзләрне йомарга" командасы түгел. Бу – ритуал. Без алдан ук тынычлана башлыйбыз: шау-шулы уенчыкларны җыябыз, ярымпышылдауга күчәбез, тыныч музыка кабызабыз яки бүлмәне җилләтү өчен тәрәзәләрне ачабыз.

Йокыга әзерләнү – мөстәкыйльлеккә өйрәтүнең мөһим этабы да. Әйберләрне пөхтә итеп урындыкка салырга, юрганны җәеп куярга, пижама кияргә — бу кабатлана торган гамәлләр баланың миен хәзер ял итү вакыты җитәчәгенә көйли.

Һәр педагогның үз “яшерен” алымнары бар, алар хәтта көндезге йокыны күралмаган баланы да “йомшартырга” ярдәм итә.

1. Уку магиясе. Китап – тәрбияченең иң яхшы дусты. Тыныч, салмак тавыш белән уку могҗизалар тудыра. Балалар әкият тыңлаганда, аларның сулышы тигезләнә, ә хыяллары аларны чынбарлыктан еракка алып китә. Еш кына тәрбиячеләр салмак сюжетлы озын әкиятләрне махсус сайлый.
2. Тактиль контакт. Күп кенә сабыйларга йоклар өчен үзләрен хәвефсезлектә хис итәргә кирәк. Аркадан яисә баштан җиңелчә сыйпау әнинең кочагын алыштыра. Бала үзенең ялгыз түгеллеген, янәшәдә өлкән кеше булуын аңлый, тынычлана.
3. Аудиаль фон. Кайвакыт әкият урынына тәрбиячеләр табигать авазларын: яңгыр тавышын, урман кошлары сайравын яисә тыныч классик музыка куя. Бу урамдагы, коридордагы тавышларны басарга ярдәм итә.
4. Кече төркемнәр белән еш кына уен алымнары эшли. Тәрбияче күзгә күренми торган йокы тузанын “сибә” яисә йокы бүлмәсе буйлап үзенең серле таякчыгы белән мендәргә кагыла.

Һәр төркемдә йокларга яратмаучы, теләмәүче балалар бар. Кемдер артык эмоциональ, кемдер артык энергиягә ия.

Без беркайчан да көчләп йокларга мәҗбүр итмибез. Иң мөһиме – башкаларга комачауламас өчен тыныч кына яту. Еш кына болай була: бала "биш минут кына ятып торырга" вәгъдә итә, һәм ун минуттан соң иптәшләренең мышнавына үзе дә йокыга китә. Күмәк йокының көчле психологик эффекты бар: башкалар йоклаганда, табигый ритмга каршы тору кыенлаша.

Бөтенләй йоклый алмаучылар өчен (андыйлар әзерлек төркемнәрендә еш очрый торган) тәрбиячеләр компромисс таба: яраткан йомшак уенчыгын үзе белән алырга рөхсәт итәләр.

 “Тыныч сәгать” – тәнәфес кенә түгел. Ул балаларның нерв системасы интенсив иртәдән соң тергезелә торган вакыт. Хәзерге балалар көндезге ял, йокы сәгатенә аеруча мохтаҗ.

Ниһаять, нәниләр йокыга киткәч, төркемдә тынлык урнаша. Тәрбияче журналлар тутыру яисә кичке дәресләргә әзерләнү өчен эш өстәле янына утыра, ләкин шул ук вакытта ул йокы бүлмәсендә сизгерлеген югалтмый. Балаларны йокларга яткыру – сабырлык, мәхәббәт һәм балалар психологиясен тирәнтен белүне таләп итә. Балаларны яратучы педагог өчен шат кәеф белән, ял итеп уянган сабыйларның йөзләрен күрү – иң яхшы бүләк.

Ралия Рафаэль кызы Сәлимгәрәева, тәрбияче.

Илеш районы, Югары Яркәй авылының 2нче балалар бакчасы.

Автор фотосы.